Zagadnienia do egzaminu licencjackiego z historii

Wpis

piątek, 10 czerwca 2011

6. Partie polityczne i systemy partyjne - definicje, rodzaje, funkcje.

 

System polityczny – układ partii politycznych funkcjonujących w danym państwie, które uczestniczą w procesie zdobywania i sprawowania władzy, ich wzajemne oddziaływanie, relacje, normy prawne i zwyczajowe określające te relacje oraz relacje pomiędzy partiami a państwem i partiami a społeczeństwem.

 

Typologia wg G. Sartoriego (kryterium jakościowo-ilosciowe)

 Spolaryzowany pluralizm – w systemie istnieje wiele partii (5-6); istnieje dystans ideologiczny; oprócz dwóch biegunów istnieje wyraźne centrum, co skutkuje 2stronną opozycją, walka ideologiczna między partiami.

 Umiarkowany pluralizm - 3 do 5 partii, występują przeważnie rządy koalicyjne, dwa bieguny, nie ma opozycji 2stronnej, spory pragmatyzm i dystans ideologiczny.

 System dwupartyjny - dwie znaczące partie, które od czasu do czasu zmieniają się przy władzy ; partia uzyskująca większość formułuje rząd.

 System z partia dominujaca - jedna silna partia, która w demokratyczny sposób jest w stanie przejąć władzę; są cechy pluralizmu; partia dominująca musi zdobywać większość potrzebną do rządzenia; pozycja partii może ulec zmianie.

 

» Partie komunistyczne – początek w połowie XIX w. (Manifest Komunistyczny Karola Marksa 1848r.); sytuują się na skrajnie lewym końcu sceny politycznej; zorganizowane na wzór militarny, celem jest zniesienie kapitalizmu; przekształcają się w partie socjalistyczne o charakterze bardziej socjaldemokratycznym.

» Partie lewicowo-libertariarne – partie o rodowodzie komunistycznym i liberalnym, powstanie związane z ruchami społecznymi lat 60-tych,  opierają się na postulatach postmaterialistycznych, postulaty równości praw, ochrona praw mniejszości, zwiększenie partycypacji społecznej, odrzucenie zbiurokratyzowanego modelu państwa dobrobytu (belgijska Humanistyczna Partia Feministyczna, niemiecka Partia Feministyczna)

» Partie lewicowo socjalistyczne – wyodrębnione z partii komunistycznych lub socjaldemokratycznych, zwróciły się w stronę tzw. Nowej Polityki; nadal opierają się na hasłach socjaldemokratycznych (Irlandzka Demokratyczna Lewica)

» Partie zielonych – powstałe pod koniec lat 70-tych XX w., początkowo były nastawione na ochronę środowiska, ale z czasem w ich programie pojawiły się postulaty rozszerzenia partycypacji społeczeństwa, rozszerzenia użycia demokracji bezpośredniej, decentralizacji polityki i gospodarki, polityki zrównoważonego rozwoju, pomocy dla krajów rozwijających się.  

» Partie socjaldemokratyczne – partie lewicowe umiarkowanie; po I wojnie światowej całkowite odejście od ortodoksyjnego komunizmu, podkreślanie wartości demokracji i wolności, zagwarantowanie praw i wolności obywatelskich, równość praw, potępienie totalitaryzmu i komunizmu, wprowadzenie do gospodarki planowania socjalistycznego powiązanego z nacjonalizacją wielu branż, postrzeganie kapitalizmu jako niesprawiedliwego.

» Partie chadeckie – powstały po II wojnie światowej; proponują typ modelu gospodarki społecznego kapitalizmu, polityka społeczna zabezpieczająca przed marginalizacją grupy, ograniczony interwencjonizm państwowy, chadecja lokuje się w centrum sceny politycznej, promowanie międzyklasowego kompromisu, idea społecznego kapitalizmu wypływa z nauczania Kościoła (partie o rodowodzie katolickim, partie reprezentujące zarówno katolików jak i protestantów, partie o rodowodzie protestanckim).

» Partie liberalne – partie o jednej z najdłuższych tradycji, postulowały wolność jednostki, własność prywatną, indywidualizm, rozszerzenie praw obywatelskich i pluralizm polityczny – spadek popularności liberałów, gdy większość ich postulatów zostało spełnione.

»Partie konserwatywne – jedne z najstarszych; silne państwo, rozwój poprzez ewolucje, przywiązanie do tradycji, dominacja gospodarki rynkowej, niechęć do zmian, państwo jest gwarantem bezpieczeństwa.

» Partie ultraprawicowe – najbardziej prawicowe na cenie politycznej; partie protestu tj. krytykują rządzących, w dużej części są to partie pozasystemowe lub antysystemowe, uważają naród za podstawę, popularny jest rasizm i ksenofobia, niechęć do integracji ponadnarodowej, w gospodarce postulowanie podejście prorynkowego.

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Kategoria:
Autor(ka):
politologia_ign
Czas publikacji:
piątek, 10 czerwca 2011 12:11

Polecane wpisy